Ўн тўрт ёшга тўлмаган битта ва ундан ортиқ болани (ўн олти ёшга тўлмаган ногирон болани) тарбиялаётган ёлғиз ота, ёлғиз она (бева эркаклар)га,аёлларга туққунга қадар етмиш календарь кун ва туққанидан кейин яна эллик олти календарь кун (туғиш қийин кечган ёки икки ва ундан ортиқ бола туғилган ҳолларда — етмиш календарь кун) муддати билан ҳомиладорлик ва туғиш таътиллари берилиб, уларга давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақа тўланади.

Ҳомиладорлик ва туғиш таътили жамланган ҳолда ҳисоблаб чиқилиб, туғишга қадар амалда бундай таътилнинг неча кунидан фойдаланилганидан қатъи назар аёлга тўлиқ берилиши,ҳомиладорлик ва туғиш таътили тугаганидан кейин аёлнинг хоҳишига кўра, унга боласи икки ёшга тўлгунга қадар болани парваришлаш учун таътил берилиб, бу даврда қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда нафақа тўланади.

Аёлга, унинг хоҳишига биноан боласи уч ёшга тўлгунга қадар болани парваришлаш учун иш ҳақи сақланмайдиган қўшимча таътил ҳам берилади.

Болани парваришлаш учун бериладиган таътиллардан боланинг отаси, бувиси, буваси ёки болани амалда парваришлаётган бошқа қариндошлари ҳам тўлиқ ёки қисмларга бўлган ҳолда фойдаланишлари мумкин.

Аёл ёки бошқа тегишли шахслар ўз хоҳишларига кўра, болани парваришлаш таътили даврида тўлиқ бўлмаган иш вақти режимида ёки иш берувчи билан келишиб,уйда ишлашлари мумкин.Бунда уларнинг нафақа олиш ҳуқуқлари сақланиб қолишини назарда тутмоқ даркор.

Қонун болани парваришлаш таътили даврида аёлнинг иш жойи (лавозими) сақланишини тўла кафолатлайди.Ушбу таътил меҳнат стажига, лекин ҳаммасини жамлаганда кўпи билан уч йил,шу жумладан мутахассислиги бўйича иш стажига ҳам қўшилиши лозим.Янги туғилган чақалоқни бевосита туғуруқхонадан фарзандликка олган ёки болаларга васий қилиб белгиланган шахсларга бола фарзандликка олинган (васийлик белгиланган) кундан бошлаб,бола туғилган кундан эътиборан эллик олти календарь кун (икки ёки ундан ортиқ бола асраб олинган (васийлик белгиланган) тақдирда эса етмиш календарь кун) ўтгунга қадар бўлган даврда давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақа тўлаган ҳолда таътил берилади ва уларнинг хоҳишига кўра, бола уч ёшга тўлгунга қадар уни парваришлаш учун қўшимча таътиллар берилади.Икки ёшга тўлмаган боласи бор аёлларга,дам олиш ва овқатланиш учун бериладиган танаффусдан ташқари, болани овқатлантириш учун қўшимча танаффуслар ҳам берилади. Бундай танаффуслар камида ҳар уч соатда бир марта ҳар бири ўттиз минутдан кам бўлмаган муддат билан берилади. Икки ёшга тўлмаган икки ва ундан ортиқ боласи бўлган тақдирда, танаффуснинг муддати камида бир соат қилиб белгиланади.

Болани овқатлантириш учун бериладиган танаффуслар иш вақтига киритилади ва ўртача ойлик иш ҳақи ҳисоби бўйича ҳақ тўланади.

Фарзанди бор аёлнинг хоҳишига кўра,болани овқатлантириш учун бериладиган танаффуслар дам олиш ва овқатланиш учун белгиланган танаффусга қўшиб берилади ёки умумлаштирилиб, иш кунининг (иш сменасининг) бошига ёки охирига кўчирилади.Иш куни ( сменаси) шунга яраша қисқартирилиши мумкин.Танаффусларнинг аниқ муддати ва уларни бериш тартиби жамоа шартномасида, агар у тузилмаган бўлса,иш берувчи ва касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органи билан келишилган ҳолда белгиланади.

Ҳомиладор ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар билан тузилган меҳнат шартномаси иш берувчининг ташаббуси билан бекор қилинишига йўл қўйилмайди,корхонанинг бутунлай тугатилиш ҳоллари бундан мустасно. Бундай ҳолларда меҳнат шартномаси аёлларни албатта ишга жойлаштириш шарти билан бекор қилинади.Маҳаллий меҳнат органи бу ишни уларни ишга жойлаштириш даврида қонун ҳужжатларида белгиланган тегишли ижтимоий тўловлар билан таъминлаган ҳолда амалга оширади.

Муддати тугаганлиги сабабли меҳнат шартномаси бекор қилинган ҳолларда ҳам иш берувчи аёлларни ишга жойлаштириши шарт ва бу жараёнда уларнинг амалдаги иш ҳақи сақланиб қолади, бироқ ушбу муҳлат муддатли меҳнат шартномаси тугаган кундан эътиборан уч ойдан ошмаслиги керак.

Аёлларга оналик билан боғлиқ ҳолда бериладиган кафолатлар ва имтиёзлар (тунги ишларга ва иш вақтидан ташқари ишларга, дам олиш кунларидаги ишларга жалб этишни ва хизмат сафарларига юборишни чеклаш,шунингдек қўшимча таътиллар бериш, имтиёзли иш режимларини ўрнатиш ҳамда меҳнат тўғрисидаги қонунлар ва бошқа норматив ҳужжатларда белгиланган тегишли кафолатлар ва имтиёзлар),онасиз болаларни (она вафот этган,оналик ҳуқуқларидан маҳрум этилган, узоқ вақт даволаш муассасаларида бўлган ва болалари тўғрисида она сифатида ғамхўрлик қилмаган бошқа ҳолларда) тарбиялаётган оталарга,шунингдек вояга етмаган болаларнинг васийларига (ҳомийларига) ҳам татбиқ этилади.

Бундай кафолат ва имтиёзлар, шунингдек ота-она ғамхўрлигидан маҳрум бўлган болаларни амалда тарбия қилаётган бувига,бувага ёки бошқа қариндошларга ҳам берилади.

Қайд этилган ушбу қоида ва тамойиллар муҳтарама аёл зотига бўлган ҳурмат-эҳтиром ва эътиборнинг атиги битта:меҳнат ҳуқуқига доир жиҳатинигина ифода этади.Жамиятда аёлни эъзозлаш билан боғлиқ қоида ва анъаналар анчагина. Аёл меҳнати, оила-турмуш ва жамоат ишларига қўшаётган улушини рағбатлантириш,уларни маънавий-руҳий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш,турли мукофотлар(шу жумладан давлат мукофотлари), билими ва иқтидорига яраша тегишли лавозимларга тавсия этиш,халқ вакиллик органларига сайлаш Ўзбекистонимизда аллаақачон одат ва анъана тусини олган ва таъбир жоиз бўлса,жамият ана шундай ҳайрли ва ибратли тамойиллар, саъй-ҳаракатлар туфайли ўз тараққиётининг янги ва юксак уфқлари сари дадил одимлаяпти.

И.Жуманиёзов, Хоразм вилоят Адлия бошқармаси бош маслаҳатчиси