— Ўзим қишлоқ фуқаролар йиғинида ишлаганим боис, айни масалага кўп дуч келаман. Шу ҳақда батафсил тушунча берсангиз?
Азиза ҚОЗОҚОВА, Қўштепа тумани, ўиштмон ҚФЙ
— 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонунга мувофиқ Фуқаролик процессуал кодексига “Фарзандликка олиш”, дея номланган янги боб, Оила кодексининг эса айрим моддаларига ўзгартиш ҳамда қўшимчалар киритилди. Мазкур ўзгартиш ва қўшимчаларга биноан фарзандликка олиш фақат вояга етмаган болаларга нисбатан фарзандликка олишни истаган шахсларнинг аризасига кўра, васийлик ва ҳомийлик органларининг фарзандликка олишнинг асослилиги ва фарзандликка олинаётган бола манфаатларига тўғри келиши ҳақидаги хулосаси ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан амалга оширилади. Ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган ёки ота-оналик ҳуқуқи чекланганлар, муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган, деб топилганлар, асаб касалликлари ёки наркология муассасаларида рўйхатда турувчилар, ушбу Кодекс 169-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган асослар бўйича фарзандликка олганлиги бекор қилинган собиқ фарзандликка олувчилар, қасддан содир қилган жиноятлари учун илгари ҳукм қилинган шахслар болани фарзандликка олиши мумкин эмас.
Ака-ука ва опа-сингилларни турли шахслар томонидан фарзандликка олишга йўл қўйилмайди. Фарзандликка олиш болаларнинг манфаатларига мувофиқ келган ҳоллар бундан мустасно. Фарзандликка олишда боланинг розилиги васийлик ва ҳомийлик органлари ёки суд томонидан фарзандликка олиш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда аниқланади.
Ота-онанинг болани фарзандликка олинишига розилиги нотариал тасдиқланган ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола жойлашган муассаса раҳбари томонидан ёки фарзандликка олиш амалга оширилаётган жойдаги ёхуд ота-она яшаб турган ҳудуддаги васийлик ва ҳомийлик органи томонидан тасдиқланган аризада баён этилган бўлиши керак. Шунингдек, фарзандликка олиш тўғрисида иш юритилаётганда, бевосита судда баён этилиши мумкин. Суд томонидан фарзандликка олиш тўғрисидаги ҳал қилув қарори чиқарилгунга қадар ота-она боланинг фарзандликка олинишига берган розилигини қайтариб олишга ҳақли.
Фарзандликка олишни бекор қилишга фақат суд тартибида йўл қўйилади. Фарзандликка олишни бекор қилиш тўғрисидаги ишларни ҳал қилишда ўн ёшга тўлган боланинг фикри ҳисобга олинади. Суднинг фарзандликка олишни бекор қилиш тўғрисидаги ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан бошлаб суд уч кун ичида ушбу ҳал қилув қароридан кўчирмани фарзандликка олинаётган боланинг туғилганлиги рўйхатга олинган фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органига юбориши шарт.
Саволга Қўштепа тумани ФҲДЁ бўлими мудири Барнохон Мўминова жавоб берди.