Д.Мўминов, Марғилон шаҳри
ЖАВОБ: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 1145–моддасига кўра меросхўр ўзига тегиши лозим бўлган меросни ёки унинг бир қисмини (улушини) олиш ҳуқуқига, агар у кейинчалик меросдан воз кечмаса, ворислик ҳуқуқидан маҳрум этилмаса ва уни меросхўр этиб тайинлаш тўғрисидаги васият фармойиши ҳақиқий эмас деб топилиши натижасида мерос олиш ҳуқуқини йўқотмаса, мерос очилган вақтдан эътиборан эга бўлади. Ушбу Кодекснинг 1146–моддасига кўра эса меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳнома мерос очилган кундан эътиборан олти ой ўтганидан кейин берилади. Қонун бўйича мерос олинганида ҳам, васиятнома бўйича мерос олинганида ҳам, агар нотариус тегишли мол-мулкка ёхуд бутун меросга нисбатан гувоҳнома беришни сўраб мурожаат этган шахслардан бошқа меросхўрлар йўқлиги тўғрисида маълумотларга эга бўлса, гувоҳнома юқорида кўрсатилган муддат тугамасидан олдин ҳам берилиши мумкин.
САВОЛ: Ёлғиз яшовчи ён қўшнимиз ўзига тегишли бўлган ҳовлисини менинг онамга васият қилиб, 2010 йил нотариал идора орқали васиятнома тасдиқлатган эди. Бу орада онамнинг соғлиги ёмонлашиб 2011 йилда вафот этди. Қўшнимиз эса 2013 йил январ ойида вафот этган. Эндиликда мен васиятнома билан нотариал идорага мурожаат қилиб, онам номидан мерос олишим мумкинми?
Л.Ҳалилова Қўқон шаҳар
ЖАВОБ: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 1118-моддасига кўра, мерос очилган пайтда ҳаёт бўлган фуқаролар васият ва қонун бўйича меросхўр бўлишлари мумкин. Шунингдек, мазкур Кодекснинг 1116-моддасига асосан, мерос фуқаронинг ўлими ёки унинг суд томонидан вафот этган деб эълон қилиниши оқибатида очилади.
Мерос қолдирувчининг ўлган куни (зарурат бўлганда пайти ҳам), у вафот этган деб эълон қилинганда эса, агар суднинг қарорида бошқа муддат кўрсатилган бўлмаса, вафот этган деб эълон қилиш тўғрисидаги суднинг қарори кучга кирадиган кун мерос очилган вақт деб ҳисобланади. Демак, юқоридагилардан кўриниб турибдики, онангиз мерос очилгунга қадар вафот этганлиги сабабли сиз онангиз номидан васиятнома орқали мерос олиш ҳуқуқига эга бўлмайсиз.
Саволларга Фарғона вилояти
Марғилон шаҳар 1-сон ДНИ нотариуси
Умидахон Қодирова жавоб берди.